Quảng Ngãi : Hải sản cạn kiệt, xóm tàu giã cào trong vòng xoáy nợ nần chồng chất

Hải sản cạn kiệt, nợ nần chồng chất, hơn 1.000 tàu giã cào ở Quảng Ngãi phải nằm bờ, nhiều chủ tàu chuyển sang bán quán ăn, làm thuê…

Chiều muộn, Dương Minh Tiến, 40 tuổi, ra đứng chống tay trên tủ kính đựng thức ăn ở bờ kè xã Nghĩa An, TP Quảng Ngãi. Lúc sau, anh lại vào trong chiếc lều của mình xem bà con đánh cờ, phục vụ cà phê, thuốc lá khi có người gọi.

Tiến là chủ đôi tàu giã cào trị giá 8 tỷ đồng, đóng mới cuối năm 2016 từ hơn 3,5 tỷ vay ngân hàng, còn lại là tiền tích góp, vay mượn người quen. Những ngày mới đóng tàu, Tiến hăm hở bao nhiêu, thì giờ này anh càng buồn bấy nhiêu.

Căn lều bán bún thịt nướng của gia đình chủ tàu Dương Minh Tiến. Ảnh: Phạm Linh.

Từ nửa sau năm 2018 đến nay, đôi tàu nằm bờ, Tiến không có tiền trả nợ ngân hàng. Từ 3,5 tỷ đồng nợ gốc, Tiến đã trả lãi và gốc để giảm nợ xuống 3,2 tỷ. Nhưng sau hơn hai năm anh không có tiền trả lãi, nợ gốc và lãi lên đến 4 tỷ đồng.

Những tháng đầu tiên không thấy Tiến trả tiền, cán bộ ngân hàng đến đều đặn hai lần một tháng. Dần dà, nhân viên nhà băng cũng “nản”, nên một quý họ mới xuống làm việc với anh một lần.

Tiến có căn nhà cấp bốn trong xã, nhưng hai năm trước, khi không đủ tiền để tiếp tục đi biển, anh đã dựng lều ở bờ kè, đưa vợ và ba con ra đó bán bún thịt nướng và đồ uống, thi thoảng đánh lưới gần bờ, để kiếm sống qua ngày. “Ít bữa nữa hầu tòa, ngân hàng thu nhà rồi cũng chưa biết ở đâu”, Tiến thở dài.

Xã Nghĩa An cùng với xã Phổ Thạnh, huyện Đức Phổ là một trong hai địa phương có truyền thống đánh bắt bằng nghề giã cào, với số lượng tàu lớn nhất tỉnh Quảng Ngãi. Sử dụng mắt lưới nhỏ, tàu giã cào đánh bắt cả hải sản lớn lẫn con con, gây suy giảm nguồn hải sản.

Đây được coi là nghề đánh bắt tận diệt và không được khuyến khích phát triển, song từng mang lại nguồn thu lớn cho người dân. Cách đây 5 năm, mỗi chuyến biển kéo dài một tháng, một tàu đánh bắt được khoảng 5 tấn hải sản, thu về 1-2 tỷ đồng, chủ tàu lãi hàng trăm triệu đồng.

Đến những năm 2016-2017, người dân ồ ạt vay vốn hàng tỷ đồng để cải hoán, đóng mới tàu, nâng công suất để vươn khơi xa đánh bắt. Nhưng từ khi đóng tàu lớn thì việc làm ăn của họ càng lúc càng đi xuống.

“Lúc mới làm cũng được lắm, chuyến lời mấy trăm triệu, đủ trả tiền công với trả ngân hàng”, Tiến nói. Nhưng đang “ngon lành” thì chủ tàu 40 tuổi dính vận rủi.

Anh Dương Minh Tiến gỡ cá sau khi đánh lưới gần bờ. Ảnh: Đông Huyền.

Đầu năm 2018, Tiến tìm được bốn bạn biển (thuyền viên làm thuê) ở Bình Thuận, nhưng sau khi ra khơi họ không chịu làm việc và nằng nặc đòi về. Sợ họ trốn khi đã ứng trước 28 triệu đồng, Tiến đã trói bốn người trên đường từ khơi về bờ.

Sự việc bị biên phòng phát hiện, bốn thuyền viên được giải cứu. Đến nay các vấn đề pháp lý vẫn chưa được giải quyết xong, giấy tờ tàu và bằng thuyền trưởng của anh đang bị cơ quan chức năng tạm giữ.

Trong khi đó, chủ tàu lâm vào cảnh cạn vốn vì số tiền ứng trước cho nhiều thuyền viên khác lên đến gần nửa tỷ đồng. Nên nếu giải quyết xong giấy tờ, anh cũng không đủ vốn ra khơi trở lại.

Tiến giải thích, do số lượng tàu ở xã nhiều, thanh niên địa phương càng ít theo nghề biển nên các chủ tàu phải tìm người làm thuê ở những nơi khác như Phú Yên, Bình Thuận, Nha Trang, Bà Rịa – Vũng Tàu…

Để mời họ làm việc, chủ tàu phải ứng trước 20-30 triệu đồng mỗi người. Nhưng nhiều người sau đó không chịu làm việc, để chuyển sang tàu khác nhận thêm tiền ứng, hoặc lấy tiền xong thì trốn biệt.

Nếu như nghề giã cào còn thịnh, Tiến có thể xoay xở vay mượn được trong làng. Nhưng ba năm trở lại đây, các chủ tàu đi về đều than “lỗ tổn” (lỗ vốn vì không đánh bắt được hải sản), Tiến đành “bó tay”.

Rất nhiều chủ tàu ở xã Nghĩa An lâm vào tình cảnh của Tiến. Từ chỗ tính đường làm ăn lớn, họ giờ chỉ mong kiếm sống qua ngày với một tương lai bất an.

“Mười nhà thì chín nhà chuẩn bị giao cho ngân hàng”, vợ một chủ tàu than thở. Chị tiết lộ, khi nghề giã cào còn hoàng kim, gia đình nào không phải chủ tàu cũng lấy nhà làm tài sản thế chấp để vay vốn, góp cho các chủ tàu để kiếm lời, nên bây giờ lâm cảnh “chết chùm”.

Các chủ tàu không thể ra khơi phải đi làm thuê cho tàu khác, nhưng sản lượng hải sản cũng giảm nhiều so với trước. “Vừa rồi có tàu đi cả tháng nhưng chưa được hơn một tấn cá, cũng may là xăng dầu rẻ chứ không lỗ nặng”, chị nói.

Khó khăn bủa vây, những phụ nữ làng chài như chị trước đây đi làm cá thuê như công việc phụ trong lúc rảnh rỗi, còn giờ việc phụ thành việc chính. “Ngồi cắt đầu cá riết rồi đau lưng nên giờ phải mua thuốc uống”, chị đùa gượng.

Nhiều người không thể kiếm việc mưu sinh ở quê phải bỏ xứ ra đi, như chị Trần Thị Bông, chủ một đôi tàu 700 CV, hiện phải đóng cửa ngôi nhà hai tầng khang trang, chuyển sang ở nhà mẹ ruột. Ngôi nhà của vợ chồng đang chờ ngân hàng kê biên, vì khoản nợ 2,7 tỷ đồng không thể trả.

Thời hoàng kim, vợ chồng là chủ nhân của con tàu 10 tỷ đồng. Nhưng đến khi làm ăn thất bát, gần 40 bạn mượn cả tỷ đồng không trả, chồng chị phải đi Quảng Nam làm thuê. Một số chủ tàu phải đưa gia đình vào các tỉnh phía Nam trốn nợ tín dụng đen.

Dọc những con đường ở xã Nghĩa An, nhiều căn nhà đóng cửa im ỉm, một số treo biển bán nhà. Khi hỏi địa chỉ nhà của ai, người dân đều lắc đầu vì sợ chỉ đường cho người lạ đòi nợ hàng xóm.

Theo ước tính của UBND xã Nghĩa An, toàn xã có 350 chủ tàu với khoảng 700 chiếc giã cào. Trong đó khoảng 80% chủ tàu nợ nhà băng 4-5 tỷ đồng mỗi người. Tổng tiền ngư dân toàn xã nợ ngân hàng thương mại hơn 1.000 tỷ đồng.

Bà Võ Thị Lệ Thu, Chủ tịch UBND xã Nghĩa An cho biết, đã kiến nghị thành phố đề nghị ngân hàng giãn nợ, khoanh nợ cho ngư dân.

Còn ông Nguyễn Văn Mười, Trưởng Chi cục nguồn lợi thủy sản Quảng Ngãi cho biết, toàn tỉnh có hơn 1.000 tàu giã cào nằm bờ, chỉ có một số ít chủ tàu dỡ bớt cẩu, sắm thêm ngư lưới cụ để chuyển nghề câu. “Do sản lượng đánh bắt thấp, chi phí cao, chủ nợ không tiếp tục cho vay”, ông Mười nói.

Chi cục nguồn lợi thủy sản đã xây dựng chính sách để hỗ trợ tàu giã cào chuyển đổi nghề nghiệp, sang các nghề thân thiện hơn với biển, nhưng chưa được duyệt do ngân sách của tỉnh khó khăn vì dịch Covid-19.

Căn nhà của một ngư dân ở xã Nghĩa An, TP Quảng Ngãi đang được treo biển bán. Ảnh: Phạm Linh.

Tuy nhiên, Dương Minh Tiến, chủ tàu ngày nào không nghĩ mình còn đủ tiềm lực chuyển đổi nghề nghiệp. “Ngân hàng kiện thì giao nhà và tàu chưa chắc đủ, còn mượn người quen cũng không trả nổi”, anh lo lắng.

Mỗi ngày, Tiến đều ra cửa biển múc nước biển từ trong thân tàu ra ngoài. Nếu để tàu chìm, xuống cấp nặng thì sẽ giảm giá trị khi ngân hàng định giá. Tiền chi tiêu trong gia đình, hai vợ chồng nhờ vào việc bán khoảng 30 tô bún mỗi ngày.

“Cô chú mấy đứa nhỏ hỗ trợ tiền ăn học chứ vợ chồng tôi nuôi không đủ. Lo nợ không xong nên cũng không sát sao nhắc nhở tụi nhỏ học hành, thôi thì tới đâu hay tới đó”, Tiến nói.

Theo Phạm Linh ( VNExpress.net)

Nguồn : https://vnexpress.net/xom-tau-gia-cao-trong-vong-xoay-no-nan-4132684.html

Đừng bỏ lỡ